Via Mansuerisca

VIA MANSUERISCA FIETSTOCHT

Oude verbindingsweg tussen Maastricht en Trier.
Deze fietstocht beperkt zich tot het gedeelte Maastricht tot aan Lommersweiler, gelegen aan de Duitse grens.

Op initatief van Diane Steenlage is deze tocht grof neergezet. Met toestemming de tocht te verfijnen, en de oude Romeinse sfeer helemaal tot uiting te brengen.

Een HYPOTHESE aangaande de eventuele Romeinse oorprong van deze baan.

Indien de Via Mansuerisca van romeinse oorprong zou zijn, zou er een bepaalde regelmaat moeten zitten in de afstanden tussen de (door mij ) gekozen plaatsen op het traject.
Om de 45 km (een etappe) zou er dan een mansio (= vicus) gelegen moeten hebben.
Waartussen, om de 15 km een relais of mutatio (= paardenafspanning, rustplaats).
Op of in de buurt van deze plaatsen waren vaak ook villae aanwezig.

Als we de afstanden bekijken blijkt het volgende:

• Maastricht – Terlinden ( op het kruispunt met de Koetsweg, een oude postbaan tussen Luik – Visé – Gulpen, dan zou deze ook van romeinse oorprong kunnen zijn )    15km
• Terlinden - Hagelstein    15 km
• Hagelstein - BAELEN ( op het kruispunt met de romeinse heerbaan van Bavay over Dinant naar Keulen  15 km
• BAELEN – Baraque Michel ( op het kruispunt met La Vecquée, die dan ook maar gelijk als romeins bestempeld zou kunnen worden)   15 km
• Baraque Michel – Outrewarche (?)   15 km
• Outrewarche –DEIDENBERG ( op het kruispunt met de romeinse heerbaan Reims – Keulen  15 km
• DEIDENBERG – Lommersweiler ( vlakbij ligt Breitfeld , op de plaats Münsterstatt  zijn de restanten van een romeinse villa gevonden)  15 km

Dit geeft totaal een afstand van 105 km., verdeeld in 2 romeinse etappes en nog een reststuk. Het zij zo.
Na Lommersweiler tast ik compleet in het duister, behalve dan dat de baan waarschijnlijk doorloopt over Bitburg naar Trier (nog 90 km vanuit Lommersweiler - Breitfeld).

Volgens mij wijst alles erop dat deze hypothese wel een een these zou kunnen zijn. Indien iemand zich geroepen voelt hier iets zinnigs aan toe te voegen, dan sta ik open voor alle suggesties.

DE FIETSTOCHT

Totale afstand Maastricht – Lommersweiler, inclusief afslagen naar slaapplaatsen, 120 km, waarna nog 7,5 km afgelegt dient te worden om het laatste hotel (te Burg-Reuland) te bereiken. En vanuit het hotel als slotstuk, nog 17,5 km tot aan het dichtstbijzijnde treinstation te Gouvy.
(Naar wens is er slaapplaats voorzien om de 20 tot 35 km. Afslag naar hotel op de route wordt aangegeven, de specificaties staan aan het eind van de gehele routebeschrijving.)

ETAPPE I

Start te MAASTRICHT, aan de Hoogbrugstraat. De reden daarvoor is, dat de romeinen, komende vanuit Tongeren, ter hoogte van de Plankstraat de Maas overstaken. Zie project Maas.
Aan de overzijde gekomen, zouden ze dan ongeveer ter hoogte van de Hoogbrugstraat de andere oever bereikt hebben.

Vanuit de Hoogbrugstraat, volgen we, rechtdoor, de Akerstraat en Schamerweg.
We komen op een splitsing (indien je links aan zou houden de Bergerstraat op, neem je de romeinse heerbaan naar Keulen), waar wij rechts aan houden, de Wethouder van Caldenburglaan op.  Dit is het romeins tracé naar Aken. Dit gaan we volgen tot aan de werkelijke afsplitsing van de Via Mansuerisca van deze baan, ter hoogte van Cadier- en- Keer.
Volg de voorgenoemde straat voor 500 m en sla dan rechtsaf, de Keerderstraat in.
Rijdt deze uit, steek de N 278 (Akersteenweg) over en vervolg je weg rechtdoor de Pater Kustersweg in. Houdt ter hoogte van het dorp Berg bij een splitsing links aan, de Trichterweg op. Deze uitrijden tot aan de Pastoor Kikkenweg.

We komen nu aan te Cadier-en-Keer, na dit dorp komt de afsplitsing naar Aken en naar Trier.Van het oude traject door het dorp is niets meer over.

De route door het dorp: Rechtsaf de Pastoor Kikkenweg oprijden. Na 150 m links, Heerderweg in. Dan onder / over de Rijksweg door / heen en rechtdoor de Limburgerstraat inrijden. Volg deze, sla de 5e straat rechts in, deze heet ook Limburgerstraat.
(Als we niet deze 5e straat rechts zouden nemen, maar gewoon rechtdoor zouden blijven rijden dan liep rechtdoor, over de Fommestraat, de romeinse route verder naar Aken)
Aan het eind van de Limburgerstraat gekomen links, de Kerkstraat in. Vervolgens komen we bij de Rijksweg uit. Steek deze schuin over naar de Einderweg. Hier begint de afslag van de Via Mansuerisca.

Einderweg volgen. Bij splitsing rechts aanhouden. De weg gewoon volgen, gaat Limburgerstraat heten. Bij volgende splitsing links aanhouden, deze straat heet Honthem (het dorp waar je doorheen rijdt ook) en loopt helemaal door tot aan een kruispunt van vele wegen.
Nu goed opletten: Rechts heet de verharde weg Bruisterbos, links is ook een weg. De volgende (links) is de verharde Dobbelsteijnstraat. Tussen Bruisterbos en Dobbelsteijnstraat, liggen rechtdoor, 2 paden. Wij moeten de meest rechtse hebben. Na 750 m steek je dan de Eijsderweg over (een pad) en rijdt gewoon rechtdoor. Bij de volgende splitsing links aanhouden. Na 500 m steek je de Bredeweg / Groenestraat over. Rechtdoor (de weg gaat nog Grotestraat en Terlindenstraat heten) bereik je na 1 km het dorp Terlinden.

(We komen aan op het kruispunt met een andere oude baan die luik over Visé met Gulpen verbond. Het is de Koetsweg, hier geheten Voerenweg, die als oude postbaan minstens uit de 17e eeuw stamt, maar waarschijnlijk veel ouder is.)

We rijden gewoon rechtdoor het kruispunt over, de Terlinderstraat in en komen uit op de provinciale weg (N 648). Deze gaan we voor ongeveer 3 km volgen tot aan Plank.
(Deze provinciale weg gaat over de Belgische grens Schilberg heten en net voor Plank de Planckweg / La Planck).
Na Plank volgen we de (nu dus Planckweg geheten) provinciale weg  nog steeds, deze gaat even later Roodbos / Bois Rouge heten en loopt door tot het kruispunt Hagelstein (de weg heet dan ondertussen ook Hagelstein).

Afslag naar hotel te Aubel (voor details zie achteraan de routebeschrijving)

Vanaf het punt Hagelstein lijkt mij het meest voor de hand liggend om linksaf Hagelstein     (N 608) op te draaien.
Want even verderop ligt (vreemd…) tussen La Clouse en Henri-Chapelle een stuk dat Heerstraat heet. Hoe dit eventueel in te passen valt in het romeins traject is mij niet duidelijk, maar ik wou het toch wel even meepikken in de tocht.
We volgen dus Hagelstein (N 608). Na 1,5 km kom je bij een kruispunt, gewoon rechtdoor blijven rijden. Gaat Rue du Memorial Americain heten. Na weer 1,5 km  zie je links een amerikaans kerkhof liggen. Als je dat net voorbij bent, zie je rechts (bij een kruisbeeld) een pad, dit sla je in. Volg het pad tot je, ter hoogte van La Clouse, met de bocht mee naar links draait (ga dus niet de verharde weg op) en kom aldus uit op de Heerstraat. Deze gewoon volgen en bij splitsing rechts aanhouden. Deze loopt door tot je weer op de Rue du Memorial Americain uitkomt. Sla rechtsaf, Rue du Memorial Americain gaat nu Route d’Aubel heten. Deze komt uit op de Chaussée de Liège te Henri-Chapelle.

INTERMEZZO

Het traject van de romeinse heerbaan heeft tussen Henri-Chapelle en Lommersweiler slechts een enkel restant nagelaten. Door middel van topografische kaarten, rekening houdend met de weg van de minste weerstand (voor de romeinse stratenmakers), inzake te overbruggen hoogteverschillen en rivieren en toch wel aardig wat inzicht, doe ik hierna een poging om in ieder geval zo dicht mogelijk bij de historische waarheid te blijven. De richting klopt in ieder geval.
Hier volgt het door mij gekozen traject van de Via Mansuerisca, terug te vinden op elke topokaart met verhouding 1: 25.000 of 1:50.000 (vanaf Henri-Chapelle):
La Bruyère, Heggen, Baelen (romeins kruispunt), Membach, overgang van de Vesdre bij Chapel Saint Quirin, Chêne du Rendez-vous, Croix Grisard, Croix d’Eupen, Hestreux, Pavée de Charlemagne, Croix Mockel, Brochepierre, Bouquet Bastin, Baraque Michel / Les Wés (romeins kruispunt), Botrange, Sourbrodt, Outrewarche (bij Robertville), Monsonrû, Waimes, Steinbach, Am Kreuz, Deidenberg, Wallerode, Breitfeld, Dreihütten (met romeinse vindplaats), Lommersweiler.

En dan nu het vervolg van de fietsroute vanaf Henri-Chapelle. Tot aan Am Kreuz ten NW van Amel gelegen) is er geen enkele zekerheid over het romeins tracé, waarna er in Deel III weer sprake gaat zijn van enige romeinse wegenstructuur.
Voorwaarts dus, laten we er maar een mooie fietstocht van maken.

We slaan te Henri-Chapelle linksaf de Chaussée de Liège op, om na 300 m rechts aan te houden en de Rue Nishaye in te rijden. Bij de volgende splitsing links aanhouden. Dit is de Rue Coulen en wordt daarna Rue Saint-Paul. Nadat deze weg een bocht naar links heeft gemaakt, nemen wij de 2e weg rechts, de Rue du Hangar. Aan het eind rechts (Rue des Wallons, na 100 m linksaf de Rau de Ruijff in en de spoorbaan over via de Rue Lancaumont. Blijf deze rechtdoor uitrijden (ga niet linksaf) over een pad dat uitkomt aan de autobaan A3. Ga even met de weg mee naar links en dan rechtsaf Rue de Baelen in, vervolgens over de A3, en de weg heet nu Heggen. Net na het dorp Heggen gaat de weg Rue Plein Vent heten.  Nu met de bocht mee naar links (heet Oeveren) en na 100 m rechts (ook Oeveren). Rijd rechtdoor via Rue du Thier de plaats Baelen binnen. En rechtdoor via Rue des Coccinelles Baelen weer uit.

Afslag naar gastenkamers te Limbourg (voor details zie achteraan de routebeschrijving)

ETAPPE II

Steek, komende vanuit Baelen, de N61 (Route d’Eupen) over en volg de Route Jean XIII.
(Na ongeveer 1200 m, vindt je links de route de Mazarinen, dit is het kruispunt met de romeinse heerbaan Bavay-Dinant-Keulen.)

Wij volgen nog steeds de route Saint Jean XIII. Deze wordt Vreuschemen en dan Rue Braun, waarna je aankomt te Membach. Gewoon rechtdoor rijden de Rue Boveroth op, dit wordt Rue de la Station. Rijdt rechtdoor de Rue de l’Invasion in, waarna we de Vesdre oversteken.
‘Meteen’ na de Vesdre linksaf, Rue Perkiets op. Deze mooie weg loopt door tot aan de Chêne du Rendez-vous, midden in het Westhertogenwald aan de N 620 (Hestreux) gelegen. Sla deze linksaf in en volg tot aan het Croix d’Eupen, op de hoek met de N 68. Ga deze rechtsaf op en volg hem voor zo’n 4 km, tot je net in de bocht naar rechts, recht vooruit de resten van de Pavée Charlemagne ontwaart (volgens de kenners een origineel restant van de Via Mansuerisca). In het kader van het historische idee zou ik daar even een kijkje gaan nemen.

Keer terug naar de N 68 en volg hem verder, de N 68 gaat nu Baraque Michel heten. Net na het monument met dezelfde naam, krijg je links en rechts een blik op La Vecquée (een andere oeroude weg, meer info hierover indien gewenst…) Verder fietsend ligt links het moeras Les Wèz, waaronder ook nog resten van de Via Mansuerisca. 1200 m verder splitst de weg zich, wij houden links aan. Dit is de N 676 (Rue de Botrange) die Sourbrodt aandoet.

Afslag naar hotel te Sourbrodt (voor meer details zie achteraan de routebeschrijving)

We rijden aldus Sourbrodt voorbij en houden bij de volgende splitsing links aan, dit is Rue Haies de la Croix.
(Eigenlijk hield de heerbaan hier rechts aan en volgde: Rue Andrifosse, Rue du Quarreux, meer van Robertville in de weg, oude weg zonder naam (?) loopt dood, naar kruispunt Monsonnu rechts boven Waimes gelegen. Daar gaan wij ook heen, maar via een andere wel te fietsen route.)
Rue Haies de la Croix wordt Noirthier. Bij splitsing rechtdoor en het spoor over. Bij volgende splitsing rechts aanhouden en weer terug over het spoor. De weg gaat Outrewarche heten. Helemaal uitrijden en het meer van Robertville oversteken. Sla rechtsaf. Aan het eind links, dit is het stuk heerbaan hierboven aangegeven als ‘zonder naam’. Na 1,5 km kom je bij een 2e kruising. Hier gaat de heerbaan rechtdoor, maar loopt dood. Daarom gaan wij even links en na 200 m rechtsaf Gueuzaine op. Na 600 m kom je op een 5-sprong. (Eigenlijk een 6-sprong want van rechts achter je kwam de nu net daarvoor doodlopende heerbaan aan.)

Op de 5-sprong links aanhouden, de N 632 (Bel Air) oversteken, en de weg rechtdoor vervolgen, de Rue de Bouhemont in. Na 100 m linksaf, Wegifat in. Bij splitsing links aanhouden, waarna we uitkomen op de Rue du Château / Rue de la Warchenne. We gaan deze even links op en meteen rechts, Rue Bodarwé in. Aan het eind (na 250 m) links, Rue Marie-Thérèse op. Volg deze met de bocht mee naar rechts, Rue de la Crope. Bij splitsing links aanhouden (Sombre Voie), en aan het eind links. Na 250 m (links ligt een kerkhof), rechtsaf slaan, Rue de Robrou op. Gewoon afrijden en bij splitsing rechts aanhouden. Uiteindelijk kom je, na een bos doorkruist te hebben, uit bij het gehucht Am Kreuz.

Tot hier zijn we zo dicht mogelijk bij de romeinse heerbaan-werkelijkheid in de buurt gebleven. Vanaf Am Kreuz wordt het romeins tracé wat historisch-correcter befietsbaar.

We rijden te Am Kreuz rechtdoor, om na 250 m bij een splitsing links aan te houden. Deze weg helemaal (voor 2 km) uitfietsen en aan het eindpunt rechts gaan. Dit heet Deidenberg. (Alle straten in dit dorp heten zo.)

Afslag hotel te Deidenberg of alternatief te Amel (details aan het eind)

ETAPPE III

Te Deidenberg kwamen vele romeinse wegen samen. De heerbaan Tongeren – Trier vond hier zijn aansluiting op hetzelfde traject als de Via Mansuerisca en de belangrijke heerbaan Reims – Keulen kwam hier ook langs.

Je neemt nu de eerste straat links (volg dus niet de hoofdstraat, de N 659)  en volgt deze helemaal (voor 3,5 km) tot je de N 676 bereikt. Sla rechtsaf en volg deze baan voor iets meer dan 1,5 km, waarna je bij een splitsing links aanhoud en een pad inrijdt dat uitkomt op een stratenplan en dorp, allen Wallenrode geheten. Fiets gewoon rechtdoor tot je links van je een kerkhof en kerk ziet liggen. Sla daar niet linksaf, maar fiets juist rechtdoor een pad op. Na 600 m loopt dit pad over in een weg, die doorloopt tat aan de N 626. Steek deze recht over en duik een bospad in, dat rechtdoor loopt tot aan de Schillerbacherweg. Sla deze rechtsaf op en neem dan de 2e straat links, die langs de bosrand zuidwaarts loopt. Fiets deze af tot je links van je het dorp Breitfeld ziet liggen en uitkomt op een gelijknamige weg.

Hier ergens, in de buurt van Breitfeld,  zijn op de plaats ‘Munsterstatt’ opgravingen gedaan naar een romeinse villa.

Sla de weg Breitfeld rechtsaf op en fiets door tot je haaks linksaf de N 646 (ook Breitfeld geheten) op kan draaien. Deze loopt vervolgend onder de snelweg door. Volg hem en neem dan de 2e straat aan je rechterhand (dus opgepast, niet de 1e rechts die in de 1e bocht ligt en naar het dorp Neidingen loopt). Deze 2e straat rechts, is een pad dat parallel loopt aan de N 646 en de volgende bocht afsteekt. (Als je per ongeluk de volgende afslag rechts in de bocht te pakken hebt, neem dan (met je rug naar de N 646 staand) de meest linkse afslag en kom dan ook uit op het vervolg van het voorgenoemde pad, de weg die naar Dreihütten loopt).
Rijdt dit pad uit en dan rechtdoor een weg op die naar de romeinse vindplaats Dreihütten loopt (net ten noorden van Lommersweiler gelegen).

Afslag naar hotel Burg-Reuland

Vanuit Dreihütten liep de Via Mansuerisca volgens mij rechtdoor naar Steinebrück, om daar de Our over te steken. De snelweg E 42 ligt nu in de weg van het romeinse parcours.

Wij nemen dus een alternatieve route. Dreihütten ligt op een kruispunt. Wij slaan dus links af en komen weer uit op de N 646. We slaan deze rechtsaf op. Deze doorgaande weg kunnen we voor 2,5 km volgen tot aan het punt Steinebrück.

Vanuit Steinebrück liep de romeinse heerbaan waarschijnlijk verder over Bitburg naar Trier.

Lommersweiler (Breitfeld) – Trier is nog 90 km.

Onze fietsroute stopt aldus te Steinebrück. Om een hotel te bereiken moet je weer terug tot aan Lommersweiler, om dan na 7,5 km te Burg-Reuland eindelijk van je welverdiende rust te genieten. Om daarna vanuit Burg-Reuland door te fietsen naar Gouvy, afstand 17,5 km, om daar de trein terug naar huis te nemen.

HOTELINFORMATIE

Afstanden tussen de slaapplaatsen:
Maastricht – Aubel (net onder het punt Hagelstein)                                                   35 km
Aubel – Limbourg (iets ten westen van het punt Baelen gelegen)                              20 km
Limbourg – Sourbrodt                                                                                                 25 km
Sourbrodt – Deidenberg                                                                                              20 km
Deidenberg – Burg Reuland (over Lommersweiler)                                                  37,5 km

Hotels, restaurants, campings die gaarne fietsers opnemen worden gezocht door De Limburgerstraat.